Çocuğumun Özgüveni Eksik mi? Ebeveynler İçin Yol Gösterici Bir Rehber

Ergenlik dönemi, çocukların kendilerine güven duymakta zorlandıkları bir dönem olabilir. Küçük yaşlarda, aile ortamının korunaklı yapısı içinde özgüvenli görünen çocuklar; ergenlik süreci başladığında (yaklaşık 9-13 yaşları), bu güven duygusunu yitirmeye başlayabilir. Çünkü artık çocukluk dönemi sona ermekte ve genç birey, bağımsızlık yolunda ilerlediği yepyeni bir evreye adım atmaktadır.

Bu gelişimsel dönemde yaşanan değişimler, hem fiziksel hem de sosyal açıdan yeni zorlukları beraberinde getirir. Bu da çocukta şu gibi düşünceler yaratabilir:
“Yetişemeyeceğim!”
“Uyum sağlayamayacağım.”
“Bunu başaramam!”

Ebeveynler olarak unutmamamız gereken önemli bir gerçek var: Ergenlik dönemindeki özgüven eksikliğiyle baş etmek, bazen yalnızca okula gitmek gibi basit görünen bir adımın bile cesaret gerektirdiği anlamına gelebilir.

Özgüven Eksikliğiyle Nasıl Baş Edebiliriz?

Bu konuda en yaygın örneklerden biri sosyal çekingenliktir. İlkokulda arkadaş çevresi olan bir çocuk, ortaokul döneminde akran baskısı, fiziksel değişimler ve aidiyet duygusunun baskınlaştığı bir ortamda içine kapanabilir. Sosyal gruplar arasındaki rekabet, dışlanma, dedikodu ve zorbalık gibi davranışlar da özgüveni olumsuz etkiler.

Bir keresinde yalnız hissettiğini belirten sekizinci sınıf öğrencisi şöyle demişti:
“Bu kadar çok kötülük varken, çok fazla arkadaşımın olmaması bazen iyi bile oluyor.”

Ancak bu genç, lisede daha sosyal bir deneyim yaşamayı da çok istiyordu. Peki ya özgüven eksikliği onu engelliyorsa?

Bu noktada şunu vurgulamak önemlidir: Utangaçlık gibi duygular bize iç dünyamız hakkında bilgi verebilir ama onlara göre hareket ettiğimizde durumu daha kötü hale getirebilir.
Örneğin: “İnsanların arasına girmeye çekiniyorum, o zaman yalnız kalırsam daha iyi hissederim.”
Oysa bu yaklaşım sadece çekingenliği besler.

Duygular bizi harekete geçirebilir ama davranışlar da duygularımızı dönüştürebilir. Bu nedenle özgüveni artırmak için “mış gibi yapmak” işe yarayabilir:
Sosyal görün, konuşmaya çalışın, dışa dönük gibi davranın.
Zamanla bu davranışlar doğal hale gelir ve özgüveniniz de bu pratikle birlikte gelişir.

Ebeveynler Ne Yapabilir?

Çocukların şu gibi cümleler kurmalarını teşvik edin. Bu tür ifadeler, onların içsel gücünü fark etmelerine yardımcı olur:

• “Arkadaş edinebilirim.”

• “Moralimi düzeltebilirim.”

• “Bir işi baştan sona tamamlayabilirim.”

• “İhtiyacım olduğunda sesimi çıkarabilirim.”

• “Söz verdiğimde tutabilirim.”

Ebeveyn olarak göreviniz, çocuklarınızın bu tür cümleleri destekleyecek deneyimler yaşamasını sağlamaktır.
Ev ortamınızda alay, küçümseme, dalga geçme gibi davranışlara kesinlikle yer vermeyin. Bu tarz tutumlar, özgüveni en çok zedeleyen faktörlerdir.

Son Olarak

Çocuğunuzun özgüvenini desteklemek çok kıymetlidir ama bu tek başına yeterli değildir. Bu özgüvenin nasıl kullanılacağını da öğretmek gerekir. Çünkü özgüven, doğru kullanıldığında fayda sağlar; aksi halde zarar da verebilir. Tarih boyunca, haklı olduğuna fazlasıyla inanan bireylerin yaptığı hatalar bize bu gerçeği sıkça hatırlatır.

Bu yüzden çocuğunuza yalnızca “başarabilirsin” demek değil, aynı zamanda etik ve sorumlu davranmayı da öğretmek ve rol model olmak ebeveynlik sorumluluğunuzun önemli bir parçasıdır.

Destek almaya başlamak için bize ulaşabilirsin.

"İyi hissetmek parmaklarının ucunda."
Wellmind Online Psikolojik Danışmanlık Platformu

Kaynakça:
Psychology Today – Carl Pickhardt, Ph.D.
“Helping Your Adolescent Build Self-Confidence”